شهاب‌سنگ‌ها در دسته‌بندی کلی سه گروه اصلی دارند: سنگی، آهنی و سنگی-آهنی. هر گروه هم چند زیرگروه دارد. مثلاً شهاب‌سنگ‌های سنگی به دو شاخه کندریت و آکندریت تقسیم می‌شوند. شهاب‌سنگ‌های آهنی را بر اساس ساختار و ترکیب شیمیایی دسته‌بندی می‌کنند و شهاب‌سنگ‌های سنگی-آهنی هم دو خانواده مهم به نام پالاسیت و مزوسیدریت دارند.
اگر به دنبال خرید انواع شهاب سنگ ها هستید میتوانید به صفحه ی زیر مراجعه کنید.
خرید شهاب سنگ
شهاب‌سنگ‌ها چطور دسته‌بندی می‌شوند؟
دسته‌بندی شهاب‌سنگ‌ها فقط بر اساس رنگ و شکل ظاهری‌شان نیست. دانشمندان ترکیب شیمیایی، کانی‌ها، بافت و مقدار فلز و مواد سنگی هر نمونه را بررسی می‌کنند. برای همین ممکن است دو شهاب‌سنگ ظاهر شبیهی داشته باشند، اما در دو گروه متفاوت قرار بگیرند
در این مقاله از سه گروه اصلی شروع می‌کنیم و بعد سراغ زیرگروه‌های هرکدام می‌رویم. بعضی اسم‌ها، مثل «کندریت کربنی»، نام یک خانواده‌اند؛ اما اسم‌هایی مثل «اکتاهدریت» به ساختار شهاب‌سنگ آهنی اشاره دارند. پس همه اسم‌ها به یک نوع دسته‌بندی مربوط نیستند.
| گروه اصلی | زیرگروه‌های مهم | ویژگی کلی |
|---|---|---|
| سنگی | کندریت و آکندریت | بیشتر از مواد سنگی و کانی‌های سیلیکاتی ساخته شده‌اند |
| آهنی | گروه‌های شیمیایی و ساختاری | بیشتر از آهن و نیکل تشکیل شده‌اند |
| سنگی-آهنی | پالاسیت و مزوسیدریت | هم بخش فلزی دارند و هم بخش سنگی |
۱. شهاب‌سنگ‌های سنگی
شهاب‌سنگ‌های سنگی بیشتر از کانی‌های سیلیکاتی ساخته شده‌اند. این گروه را به دو شاخه اصلی تقسیم می‌کنند: کندریت‌ها و آکندریت‌ها.
کندریت‌ها معمولاً دانه‌های گرد کوچکی دارند که به آن‌ها «کندرول» می‌گویند. آکندریت‌ها معمولاً این دانه‌ها را ندارند و در گذشته بر اثر گرما یا ذوب شدن، تغییراتی را پشت سر گذاشته‌اند.
۱.۱. کندریت‌ها
کندریت‌ها از قدیمی‌ترین مواد شناخته‌شده در منظومه شمسی ساخته شده‌اند. در بسیاری از آن‌ها کندرول‌ها دیده می‌شوند؛ دانه‌های کوچکی که در مراحل اولیه شکل‌گیری منظومه شمسی به وجود آمده‌اند.
کندریت‌ها با توجه به ترکیب و تغییراتی که در طول زمان داشته‌اند، به چند گروه تقسیم می‌شوند.
الف) کندریت‌های معمولی: H، L و LL
کندریت‌های معمولی سه گروه اصلی دارند: H، L و LL. این حروف به تفاوت مقدار آهن و شکل قرار گرفتن آن در سنگ اشاره می‌کنند. به‌تنهایی هم چیزی درباره ارزش یا اصالت نمونه نمی‌گویند.
- کندریت H: معمولاً آهن بیشتری دارد؛ بخشی از آهن آن هم به شکل فلز دیده می‌شود. این گروه در مجموعه‌های آموزشی و پژوهشی رایج است.
- کندریت L: مقدار آهن آن معمولاً از گروه H کمتر است. نمونه‌های این گروه از نظر میزان تغییراتی که بر اثر گرما تجربه کرده‌اند، با هم فرق دارند.
- کندریت LL: آهن فلزی کمتری دارد و بخش بیشتری از آهن آن درون کانی‌های سنگی قرار گرفته است.
گاهی کنار اسم این گروه‌ها عدد هم می‌آید؛ مثلاً H3 یا LL6. این عدد گروه تازه‌ای را نشان نمی‌دهد، بلکه می‌گوید سنگ در جرم مادرش چقدر تغییر کرده است. معمولاً عدد پایین‌تر یعنی بعضی ویژگی‌های اولیه سنگ بهتر حفظ شده‌اند و عدد بالاتر یعنی سنگ گرمای بیشتری دیده است.
ب) کندریت‌های کربنی
کندریت‌های کربنی خانواده بزرگی هستند و اعضای آن‌ها با هم فرق دارند. بعضی نمونه‌ها در گذشته با آب تغییر کرده‌اند، بعضی کندرول‌های مشخص دارند و در بعضی دیگر فلز بیشتری دیده می‌شود.
اسم «کربنی» هم به این معنی نیست که شهاب‌سنگ از زغال‌سنگ ساخته شده است. این نام به ویژگی‌های ترکیب شیمیایی این خانواده اشاره دارد.
- CI یا گروه ایوونا: این گروه در گذشته تغییرات زیادی را بر اثر تماس با آب تجربه کرده است. در بسیاری از نمونه‌های CI، کندرول‌های واضح دیده نمی‌شوند. این شهاب‌سنگ‌ها برای بررسی نقش آب در اجرام اولیه منظومه شمسی مهم‌اند.
- CM یا گروه میگئی: در این گروه هم نشانه‌هایی از تغییر بر اثر آب دیده می‌شود. کندرول‌ها معمولاً داخل زمینه‌ای ریزدانه قرار دارند. میزان این تغییرات در نمونه‌های مختلف یکسان نیست.
- CO یا گروه اورنان: این شهاب‌سنگ‌ها معمولاً دانه‌های گرد کوچک و بافت ریزدانه دارند. بعضی از آن‌ها در گذشته گرمای بیشتری دیده‌اند.
- CV یا گروه ویگارانو: در بسیاری از نمونه‌های CV، کندرول‌ها درشت‌ترند و اجزای غنی از کلسیم و آلومینیوم دیده می‌شود. شهاب‌سنگ آلنده از نمونه‌های شناخته‌شده این گروه است.
- CK یا گروه کاروندا: این گروه معمولاً نسبت به بعضی کندریت‌های کربنی دیگر اکسیدشده‌تر است و ممکن است نشانه‌هایی از گرما در آن دیده شود. اندازه و وضوح کندرول‌ها در نمونه‌های مختلف فرق می‌کند.
- CR یا گروه رنازو: در بعضی نمونه‌های CR، کندرول‌ها به‌خوبی دیده می‌شوند و آهن فلزی هم وجود دارد. مقدار تغییراتی که نمونه‌ها تجربه کرده‌اند، یکسان نیست.
- CH: این گروه در مقایسه با بسیاری از کندریت‌های کربنی، فلز بیشتری دارد. در برخی نمونه‌ها دانه‌های فلزی ریز دیده می‌شود و کندرول‌ها چندان واضح نیستند.
- CB یا گروه بنکوبین: این گروه هم فلز زیادی دارد و در بعضی نمونه‌ها دانه‌های فلزی درشت دیده می‌شود. CB دو زیرگروه به نام‌های CBa و CBb دارد که از نظر اندازه دانه‌ها و بافت با هم فرق می‌کنند.
برخی از این گروه‌ها از نظر ویژگی‌ها به هم نزدیک‌اند؛ برای نمونه، CM و CO یا CV و CK گاهی کنار هم بررسی می‌شوند. بااین‌حال، هرکدام گروه جداگانه‌ای هستند و نباید اسمشان را به جای هم به کار برد.
ج) کندریت‌های انستاتیتی: EH و EL
در کندریت‌های انستاتیتی، کانی‌ای به نام انستاتیت فراوان است. این شهاب‌سنگ‌ها در محیطی شکل گرفته‌اند که اکسیژن کمی داشته و ترکیب آهن و گوگردشان با بسیاری از شهاب‌سنگ‌های دیگر فرق دارد.
- EH: معمولاً آهن و فلز بیشتری از گروه EL دارد.
- EL: آهن کمتری از EH دارد و ترکیب مواد سنگی و فلزی‌اش با آن متفاوت است.
این دو گروه هم درجه‌های مختلفی از تغییرات سنگی دارند. اگر کنار اسمشان عددی بیاید، آن عدد وضعیت و میزان تغییر سنگ را نشان می‌دهد.
د) کندریت روموروتی ®
کندریت‌های R معمولاً نسبت به بسیاری از کندریت‌های دیگر اکسیدشده‌ترند و آهن فلزی آزاد کمتری دارند. بخشی از آهن در آن‌ها در کانی‌های اکسیدی یا سولفیدی قرار گرفته است. بعضی نمونه‌ها هم نشانه‌هایی از تغییر بر اثر آب یا گرما دارند. این ویژگی‌ها باعث شده Rها گروه جداگانه‌ای داشته باشند.
هـ) کندریت کاکانگاری (K)
کندریت‌های K کمیاب‌اند. از نظر ترکیب، بعضی ویژگی‌های آن‌ها به کندریت‌های معمولی و بعضی ویژگی‌هایشان به کندریت‌های انستاتیتی نزدیک است. چون نمونه‌های شناخته‌شده این گروه زیاد نیستند، در مجموعه‌های عمومی کمتر دیده می‌شوند.
و) کندریت‌های بی‌گروه
بعضی کندریت‌ها با هیچ‌کدام از گروه‌های شناخته‌شده جور درنمی‌آیند. به آن‌ها «بی‌گروه» می‌گویند. این اسم به معنی تقلبی بودن نیست؛ یعنی ترکیب نمونه با گروه‌های تعریف‌شده تطبیق ندارد یا هنوز اطلاعات کافی برای دسته‌بندی دقیق آن به دست نیامده است.
۱.۲. آکندریت‌ها
آکندریت‌ها معمولاً کندرول ندارند. بسیاری از آن‌ها از اجرامی آمده‌اند که درونشان گرما یا ذوب‌شدن رخ داده است. بعضی از آکندریت‌ها هنوز نشانه‌هایی از مواد اولیه را نگه داشته‌اند و بعضی دیگر بیشتر شبیه سنگ‌های آذرین‌اند.
الف) آکندریت‌های آغازین
آکندریت‌های آغازین بر اثر گرما و تغییر در جرم مادرشان دگرگون شده‌اند، اما هنوز بخشی از ویژگی‌های مواد اولیه را حفظ کرده‌اند.
- آکاپولکویت: بافت دانه‌ای و ترکیب سنگی دارد و نسبت به بعضی آکندریت‌های دیگر، نشانه‌های بیشتری از مواد اولیه را حفظ کرده است. نامش از شهاب‌سنگ آکاپولکو گرفته شده است.
- لودرانیت: معمولاً تغییرات بیشتری را تجربه کرده است. بافت و دانه‌های آن ممکن است نشان دهند که سنگ در گذشته گرم شده و بخشی از آن ذوب شده است.
- وینونایت: گروهی کم‌شمار است که از نظر ترکیب و بافت به مواد اولیه آکندریتی نزدیک است. برای تشخیص آن، بررسی ترکیب شیمیایی اهمیت زیادی دارد.
- براکینیت: از کانی الیوین غنی است. مقدار الیوین و ترکیب شیمیایی نمونه در شناسایی آن مهم‌اند. صرفاً سبز بودن یک سنگ یا داشتن الیوین، ثابت نمی‌کند که براکینیت است.
- اوریلیت: معمولاً الیوین و پیروکسن دارد و گاهی کربن آن به شکل گرافیت یا الماس بسیار ریز دیده می‌شود. این شهاب‌سنگ‌ها تاریخچه پیچیده‌ای از گرما و برخورد را ثبت کرده‌اند.
ب) آکندریت‌های سیارکی
- خانواده HED: این خانواده سه گروه دارد: هاواردیت، یوکریت و دیوژنیت. بیشتر نمونه‌های این خانواده به سیارک وستا نسبت داده می‌شوند.
- یوکریت: سنگی آذرین است و کانی‌هایی مثل پلاژیوکلاز و پیروکسن دارد. بعضی نمونه‌ها از سرد شدن مواد مذاب به وجود آمده‌اند.
- دیوژنیت: معمولاً پیروکسن زیادی دارد و ممکن است از بخش‌های عمیق‌تر جرم مادر آمده باشد.
- هاواردیت: از قطعات به‌هم‌چسبیده سنگ‌های مختلف ساخته شده است. برخوردها می‌توانند این قطعات را خرد و با هم مخلوط کنند.
- آوبریت: در آوبریت‌ها کانی انستاتیت فراوان است. بسیاری از نمونه‌ها رنگ روشنی دارند، اما رنگ به‌تنهایی برای شناسایی کافی نیست.
- انگرایت: این گروه کمیاب است و ترکیب و کانی‌های ویژه‌ای دارد. برای شناخت آن، بررسی تخصصی سنگ لازم است.
- آکندریت‌های سیارکی بی‌گروه: بعضی نمونه‌ها با گروه‌های شناخته‌شده تطبیق ندارند. متخصصان ترکیب و کانی‌هایشان را بررسی می‌کنند تا ببینند آیا می‌توانند آن‌ها را در گروهی تازه قرار دهند یا نه.
ج) شهاب‌سنگ‌های ماه
شهاب‌سنگ‌های ماهی تکه‌هایی از سطح ماه‌اند که بر اثر برخورد از آن جدا شده‌اند و بعد به زمین رسیده‌اند. بعضی از آن‌ها شبیه سنگ‌های بازالتی‌اند و بعضی به شکل سنگ‌های شکسته و مخلوط‌شده دیده می‌شوند. برای همین، همه شهاب‌سنگ‌های ماهی ظاهر یکسانی ندارند.
تشخیص منشأ ماهی با نگاه کردن به رنگ یا شکل سنگ ممکن نیست. دانشمندان ترکیب و کانی‌های نمونه را بررسی و با نمونه‌های به‌دست‌آمده از مأموریت‌های ماه مقایسه می‌کنند.
د) شهاب‌سنگ‌های مریخی
شهاب‌سنگ‌های مریخی تکه‌هایی از سطح مریخ‌اند که بر اثر برخورد از آن جدا شده‌اند. ترکیب شیمیایی و بعضی گازهای محبوس در آن‌ها کمک می‌کند منشأ مریخی‌شان مشخص شود.
- شرگوتیت: بزرگ‌ترین خانواده شناخته‌شده شهاب‌سنگ‌های مریخی است. شرگوتیت‌ها از نظر ترکیب و بافت یکسان نیستند و به چند نوع تقسیم می‌شوند.
- ناکلیت: نوعی سنگ آذرین مریخی است که معمولاً کانی پیروکسن در آن اهمیت دارد. در بعضی نمونه‌ها نشانه‌هایی از تغییرات بعدی، از جمله اثر آب، دیده شده است.
- شاسینیت: از کانی الیوین غنی است و نمونه‌های شناخته‌شده‌اش کم‌شمارند.
- شهاب‌سنگ‌های مریخی دیگر: همه نمونه‌های مریخی در سه گروه بالا قرار نمی‌گیرند. برای نمونه، ALH 84001 در گروه ویژه‌ای از سنگ‌های مریخی بررسی می‌شود.
گاهی از اصطلاح SNC هم استفاده می‌شود. این حروف از نام شرگوتیت، ناکلیت و شاسینیت آمده‌اند؛ اما همه شهاب‌سنگ‌های مریخی را شامل نمی‌شوند.
۲. شهاب‌سنگ‌های آهنی
شهاب‌سنگ‌های آهنی بیشتر از آهن و نیکل ساخته شده‌اند و معمولاً از سنگ‌های هم‌اندازه سنگین‌ترند. بااین‌حال، هر سنگ سنگین یا مغناطیسی شهاب‌سنگ آهنی نیست.
شهاب‌سنگ‌های آهنی را از دو راه دسته‌بندی می‌کنند: بر اساس ساختار فلز و بر اساس ترکیب شیمیایی. این دو جور دسته‌بندی با هم فرق دارند.
۲.۱. دسته‌بندی بر اساس ساختار
- اکتاهدریت: در بعضی از این شهاب‌سنگ‌ها، روی سطح آماده‌شده می‌توان نقش‌هایی شبیه نوارهای متقاطع دید. به این نقش‌ها «الگوی ویدمان‌اشتاتن» می‌گویند. این الگو وقتی شکل می‌گیرد که فلز درون جرم مادر طی زمان بسیار طولانی سرد شود. برای دیدن آن معمولاً باید سطح نمونه را به روش تخصصی آماده کرد.
- هگزاهدریت: بیشتر از یک نوع فلز آهنی به نام کاماسیت ساخته شده است. معمولاً الگوی ویدمان‌اشتاتن در آن دیده نمی‌شود، اما ممکن است خطوطی به نام «خطوط نویمان» داشته باشد.
- آتاکسیت: معمولاً نقش‌های منظم و واضحی مثل اکتاهدریت‌ها ندارد. بعضی نمونه‌ها از نظر ظاهر یکنواخت به نظر می‌رسند، اما برای دسته‌بندی دقیق باید ترکیبشان بررسی شود.
اکتاهدریت، هگزاهدریت و آتاکسیت اسم‌های مربوط به ساختار هستند. اسم‌هایی مثل IIAB و IVA به گروه شیمیایی اشاره می‌کنند.
۲.۲. گروه‌های شیمیایی شهاب‌سنگ‌های آهنی
برای مشخص کردن گروه شیمیایی، دانشمندان مقدار نیکل و چند عنصر دیگر را اندازه می‌گیرند. گروه‌های شناخته‌شده شامل موارد زیرند:
- IAB complex: مجموعه‌ای متنوع است. در بعضی نمونه‌های آن، کنار فلز قطعات سنگی هم دیده می‌شود.
- IC: گروهی کم‌شمار است و ترکیب شیمیایی ویژه‌ای دارد.
- IIAB: یکی از گروه‌های شناخته‌شده آهنی است و با بررسی مقدار نیکل و عناصر دیگر از گروه‌های مشابه جدا می‌شود.
- IIC و IID: دو گروه با ترکیب شیمیایی مشخص‌اند و نمونه‌هایشان نسبتاً کم‌شمار است.
- IIE: گروهی متنوع است و بعضی نمونه‌هایش نشانه‌هایی از تاریخچه پیچیده جرم مادر دارند.
- IIF و IIG: گروه‌هایی کم‌شمارند که با ترکیب شیمیایی‌شان از گروه‌های دیگر تشخیص داده می‌شوند.
- IIIAB: یکی از گروه‌های پرنمونه‌تر شهاب‌سنگ‌های آهنی است.
- IIIE و IIIF: گروه‌هایی کم‌شمار با ترکیب شیمیایی جداگانه‌اند.
- IVA و IVB: با اندازه‌گیری عناصر کمیاب از هم و از گروه‌های دیگر تشخیص داده می‌شوند. بررسی آن‌ها به پژوهش درباره سرد شدن و تغییر هسته‌های فلزی اجرام فضایی کمک می‌کند.
- IIICD: این اسم را در بعضی منابع قدیمی‌تر می‌بینید. در طبقه‌بندی‌های جدیدتر ممکن است جایگاه بعضی نمونه‌ها با جزئیات بیشتری بررسی شده باشد.
این گروه‌ها را نمی‌شود با نگاه کردن به سنگ یا استفاده از آهنربا تشخیص داد. برای تعیین گروه شیمیایی، آزمایش‌های تخصصی لازم است.
۳. شهاب‌سنگ‌های سنگی-آهنی
شهاب‌سنگ‌های سنگی-آهنی هم بخش فلزی دارند و هم بخش سنگی. دو خانواده اصلی آن‌ها پالاسیت و مزوسیدریت است.
۳.۱. پالاسیت‌ها
در پالاسیت‌ها، بلورهای کانی الیوین داخل فلز آهن و نیکل قرار گرفته‌اند. وقتی این سنگ‌ها برش می‌خورند، بخش‌های سنگی و فلزی کنار هم دیده می‌شوند.
- پالاسیت‌های گروه اصلی: بزرگ‌ترین خانواده پالاسیت‌ها هستند. برای تشخیص دقیق آن‌ها، ترکیب الیوین و فلز بررسی می‌شود.
- پالاسیت‌های ایگل استیشن: ترکیبشان با گروه اصلی فرق دارد. نامشان از نمونه‌ای به نام Eagle Station آمده است.
- پالاسیت‌های پیروکسن‌دار: علاوه بر الیوین، کانی پیروکسن هم در آن‌ها دیده می‌شود. این نمونه‌ها کمیاب‌ترند.
- پالاسیت‌های بی‌گروه: ویژگی‌های پالاسیت را دارند، اما با گروه‌های مشخص‌شده تطبیق کامل نمی‌کنند.
رنگ بلورهای الیوین یا ظاهر زیبای نمونه به‌تنهایی برای تعیین گروه پالاسیت کافی نیست.
۳.۲. مزوسیدریت‌ها
مزوسیدریت‌ها از قطعات سنگی و فلزی ساخته شده‌اند که در کنار هم قرار گرفته‌اند. در بخش سنگی آن‌ها کانی‌هایی مثل پیروکسن و پلاژیوکلاز دیده می‌شود و آهن و نیکل هم به شکل قطعات یا رگه‌هایی در سنگ وجود دارد.
فرق اصلی مزوسیدریت با پالاسیت در بافت آن‌هاست: در پالاسیت، بلورهای الیوین داخل زمینه فلزی قرار دارند؛ اما مزوسیدریت بیشتر شبیه مخلوطی از تکه‌های سنگ و فلز است.
| خانواده | زیرگروه‌های مهم | ویژگی اصلی |
|---|---|---|
| کندریت‌ها | H، L، LL؛ CI، CM، CO، CV، CK، CR، CH، CB؛ EH، EL؛ R و K | کندرول‌ها، مقدار آهن و تغییراتی که سنگ تجربه کرده است |
| آکندریت‌ها | آکاپولکویت، لودرانیت، وینونایت، براکینیت، اوریلیت، HED، ماهی و مریخی | معمولاً کندرول ندارند و ممکن است نشانه‌هایی از ذوب یا تغییر داشته باشند |
| آهنی‌ها | IAB، IC، IIAB، IIC، IID، IIE، IIF، IIG، IIIAB، IIIE، IIIF، IVA و IVB | ترکیب شیمیایی و ساختار فلزی |
| سنگی-آهنی‌ها | پالاسیت و مزوسیدریت | کنار هم بودن فلز و مواد سنگی |
از روی عکس چه چیزهایی را می‌شود فهمید؟
عکس برای آشنایی اولیه با بافت شهاب‌سنگ خوب است، اما معمولاً برای تشخیص قطعی کافی نیست. نور، زاویه عکاسی، زنگ‌زدگی، صیقل خوردن یا ویرایش رنگ می‌تواند ظاهر سنگ را عوض کند. بهتر است عکس‌ها از چند زاویه گرفته شده باشند و یک خط‌کش یا وسیله‌ای برای نشان دادن اندازه نمونه کنار آن باشد.
- در بعضی کندریت‌ها، روی سطح برش‌خورده دانه‌های گرد کوچکی به نام کندرول دیده می‌شود.
- در بعضی شهاب‌سنگ‌های آهنی، پس از آماده‌سازی سطح می‌توان الگوی ویدمان‌اشتاتن را دید.
- در پالاسیت‌ها، بلورهای الیوین در میان فلز دیده می‌شوند.
- در مزوسیدریت‌ها، بخش‌های سنگی و فلزی به شکل قطعات مخلوط‌شده‌اند.
- رنگ سیاه، وزن زیاد یا جذب شدن به آهنربا، به‌تنهایی اصالت شهاب‌سنگ را ثابت نمی‌کند.
چطور یک شهاب‌سنگ را دقیق‌تر بررسی کنیم؟
اگر فروشنده اسم گروه یا منشأ خاصی برای نمونه گفته، فقط به ظاهر آن اعتماد نکنید. بهتر است چند مورد را با هم بررسی کنید:
- نام دقیق نمونه یا شناسه‌اش را بپرسید.
- بپرسید گروه شهاب‌سنگ بر چه اساسی مشخص شده است.
- محل پیدا شدن، وزن و اندازه نمونه را با توضیحات فروشنده مقایسه کنید.
- اگر نمونه را ماهی یا مریخی معرفی می‌کنند، درباره مدارک شناسایی و سابقه آن سؤال کنید.
- نام نمونه را در پایگاه Meteoritical Bulletin جست‌وجو کنید. اگر نامی در پایگاه نبود، این به‌تنهایی ثابت نمی‌کند نمونه تقلبی است؛ اما بهتر است بیشتر بررسی شود.
چک‌لیست بررسی نمونه
- [ ] نام گروه و زیرگروه نمونه مشخص است.
- [ ] محل پیدا شدن یا شناسه نمونه اعلام شده است.
- [ ] وزن و اندازه نمونه دقیق نوشته شده است.
- [ ] عکس‌ها از چند زاویه و همراه با مقیاس هستند.
- [ ] ادعای کمیاب بودن یا منشأ ماهی و مریخی مدرک دارد.
- [ ] قیمت با نمونه‌های مشابه از نظر گروه و وزن مقایسه شده است.
قیمت شهاب‌سنگ به چه چیزهایی بستگی دارد؟
شهاب‌سنگ‌ها قیمت ثابت و یکسانی ندارند. نوع شهاب‌سنگ، کمیاب بودن، وزن، کیفیت برش، وضعیت نگهداری، تازه بودن سقوط و داشتن مدارک شناسایی می‌توانند روی قیمت اثر بگذارند.
حتی دو نمونه از یک گروه هم ممکن است قیمت یکسانی نداشته باشند؛ مثلاً یکی بزرگ‌تر یا سالم‌تر باشد. در بازار جهانی، قیمت بعضی نمونه‌های رایج ممکن است چند دلار برای هر گرم باشد، اما نمونه‌های کمیاب یا سیاره‌ای ممکن است ده‌ها یا صدها دلار و حتی بیشتر قیمت داشته باشند. این ارقام قیمت رسمی نیستند و قیمت بازار ایران را هم مشخص نمی‌کنند؛ قیمت هر نمونه باید جداگانه و با توجه به مدارکش بررسی شود.
اگر به دنبال فهمیدن قیمت انواع شهاب سنگ ها هستید میتوانید از صفحه ی زیر بازدید کنید
قیمت شهاب سنگ
سوالات متداول درباره انواع شهاب‌سنگ‌ها
شهاب‌سنگ‌ها چند گروه اصلی دارند؟
سه گروه اصلی دارند: سنگی، آهنی و سنگی-آهنی. هرکدام از این گروه‌ها هم چند زیرگروه دارند.
زیرگروه‌های اصلی کندریت‌ها کدام‌اند؟
کندریت‌های معمولی H، L و LL؛ کندریت‌های کربنی CI، CM، CO، CV، CK، CR، CH و CB؛ کندریت‌های انستاتیتی EH و EL؛ و گروه‌های R و K از کندریت‌های شناخته‌شده‌اند.
فرق کندریت‌های H، L و LL چیست؟
این حروف به تفاوت مقدار آهن در سنگ اشاره می‌کنند. کندریت H معمولاً آهن بیشتری دارد و کندریت LL آهن فلزی کمتری دارد. برای تشخیص دقیق نمونه باید ترکیب آن بررسی شود.
آکندریت‌ها چه زیرگروه‌هایی دارند؟
از گروه‌های مهم آکندریتی می‌توان به آکاپولکویت، لودرانیت، وینونایت، براکینیت، اوریلیت، HED، آوبریت و انگرایت اشاره کرد. شهاب‌سنگ‌های ماهی و مریخی هم در این دسته بررسی می‌شوند.
HED از چه شهاب‌سنگ‌هایی تشکیل شده است؟
HED شامل هاواردیت، یوکریت و دیوژنیت است. این سه گروه معمولاً به سیارک وستا نسبت داده می‌شوند، اما از نظر بافت و کانی‌ها با هم تفاوت دارند.
شهاب‌سنگ‌های مریخی چه انواعی دارند؟
سه گروه معروف آن‌ها شرگوتیت، ناکلیت و شاسینیت است. اما همه نمونه‌های مریخی در این سه گروه قرار نمی‌گیرند؛ مثلاً ALH 84001 در گروه ویژه‌ای بررسی می‌شود.
فرق پالاسیت و مزوسیدریت چیست؟
در پالاسیت، بلورهای الیوین داخل فلز آهن و نیکل قرار گرفته‌اند. مزوسیدریت بیشتر از قطعات سنگی و فلزی مخلوط‌شده ساخته شده است.
اکتاهدریت و هگزاهدریت چه هستند؟
این دو، دسته‌های ساختاری شهاب‌سنگ‌های آهنی‌اند. اکتاهدریت ممکن است الگوی ویدمان‌اشتاتن داشته باشد، اما هگزاهدریت بیشتر از فلزی به نام کاماسیت ساخته شده است.
همه شهاب‌سنگ‌های آهنی در یک گروه قرار می‌گیرند؟
خیر. گروه‌هایی مثل IAB، IIAB، IIIAB و IVA بر اساس ترکیب شیمیایی از هم جدا می‌شوند. اکتاهدریت و آتاکسیت به ساختار اشاره دارند، نه ترکیب شیمیایی.
اگر سنگی جذب آهنربا شود، حتماً شهاب‌سنگ آهنی است؟
خیر. بعضی سنگ‌های زمینی هم آهن دارند و جذب آهنربا می‌شوند. آهنربا به‌تنهایی نمی‌تواند شهاب‌سنگ بودن یا گروه آن را مشخص کند.
منابع خارجی علمی و مرتبط
-
موزه ملی تاریخ طبیعی اسمیتسونین، Meteorites: Messengers From Outer Space
منبع آموزشی درباره شهاب‌سنگ‌ها، گروه‌های اصلی و نمونه‌های ماهی و مریخی.
جمله پیشنهادی برای لینک: «موزه ملی تاریخ طبیعی اسمیتسونین، شهاب‌سنگ‌ها را در سه گروه اصلی سنگی، آهنی و سنگی-آهنی دسته‌بندی می‌کند.»
-
Weisberg, McCoy & Krot، Systematics and Evaluation of Meteorite Classification
https://repository.si.edu/handle/10088/20577
مقاله‌ای تخصصی درباره دسته‌بندی شهاب‌سنگ‌ها، به‌ویژه گروه‌های کندریتی و آکندریتی.
جمله پیشنهادی برای لینک: «برای آشنایی تخصصی‌تر با دسته‌بندی شهاب‌سنگ‌ها، مقاله Weisberg و همکاران را بخوانید.»
-
انجمن شهاب‌سنگ‌شناسی، The Meteoritical Bulletin
https://meteoritical.org/publications/meteoritical-bulletin
منبع رسمی درباره نام‌گذاری و اطلاعات نمونه‌های شهاب‌سنگ ثبت‌شده.
جمله پیشنهادی برای لینک: «اطلاعات و نام‌گذاری رسمی نمونه‌های شهاب‌سنگ را میتوانید در بولتن انجمن شهاب‌سنگ‌شناسی بررسی کنید.»
مشاوره درباره انتخاب شهاب‌سنگ
اگر می‌خواهید چند نمونه را با هم مقایسه کنید یا اطلاعات فروشنده را بررسی کنید، عکس واضح، وزن، نام گروه و مدارک نمونه را آماده داشته باشید.
شماره تماس مشاوره: 09156003133